دانشگاه هوایی شهید ستاری- دانشکده مدیریت مدیریت نوآوری در سازمان های دفاعی 2676-7112 9 1 2026 03 21 The Role of Dynamic Capabilities and Institutional Pressure in Business Model Innovation with an Emphasis on Top Management Team Heterogeneity نقش قابلیت‌های پویا و فشار نهادی در نوآوری مدل کسب‌وکار با تأکید بر ناهمگونی تیم مدیریت ارشد 105 132 242327 10.22034/qjimdo.2025.527587.1753 FA محمد محرابی مدیریت بازرگانی، مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران محسن اکبری مدیریت بازرگانی، مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران 0000-0003-1884-6656 میلاد هوشمند چایجانی مدیریت بازرگانی، مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article 2025 06 01 Background & Purpose: Family businesses, particularly in the tourism industry, play a crucial role in local economic development and job creation. However, their sustainability and competitiveness depend on continuous business model innovation to adapt to the rapidly changing market and environmental demands. This study aims to examine the effects of dynamic capabilities, institutional pressures, and top management team heterogeneity on business model innovation in family-owned tourism businesses in Gilan Province, Iran. Methodology: This study adopts a quantitative approach and is classified as descriptive-correlational in nature. Data were collected using a structured questionnaire distributed to a sample of 120 family-owned businesses active in the tourism sector. The sampling was non-probabilistic and based on availability. To test the proposed hypotheses, structural equation modeling (SEM) was employed using SmartPLS software. Findings: The results indicated that dynamic capabilities have a significant and positive effect on business model innovation. Institutional pressures and top management team heterogeneity also had significant effects on business model innovation. Furthermore, dynamic capabilities significantly influenced team heterogeneity, while the effect of institutional pressures on team heterogeneity was not statistically significant. Conclusion: The findings suggest that to enhance business model innovation, family businesses in the tourism sector should invest in developing their dynamic capabilities and assembling diverse management teams. Policymakers and business managers should also recognize the potential of institutional pressures as a driver of innovation and provide supportive institutional environments to facilitate innovation in family businesses. زمینه و هدف: کسب‌وکارهای خانوادگی، به‌ویژه در صنعت گردشگری، به‌عنوان یکی از ارکان کلیدی توسعه اقتصادی و اشتغال‌زایی در مناطق محلی شناخته می‌شوند. با این حال، حفظ پایداری و رقابت‌پذیری این کسب‌وکارها در گرو توانایی آن‌ها در نوآوری مستمر در مدل کسب‌وکار است. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر قابلیت‌های پویا، فشارهای نهادی و ناهمگونی تیم مدیریت ارشد بر نوآوری مدل کسب‌وکار در کسب‌وکارهای خانوادگی فعال در صنعت گردشگری استان گیلان است. روش‌شناسی: این پژوهش از نظر روش، کمّی و از نوع توصیفی-همبستگی است. داده‌های پژوهش از طریق پرسشنامه و با نمونه‌ای شامل 120 کسب‌وکار خانوادگی فعال در حوزه گردشگری گردآوری شد و برای آزمون فرضیه‌ها از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار اِسمارت پی‌اِل‌اِس استفاده گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد که قابلیت‌های پویا تأثیر مثبت و معناداری بر نوآوری مدل کسب‌وکار دارد. همچنین، فشارهای نهادی و ناهمگونی تیم مدیریت ارشد نیز اثر معناداری بر نوآوری مدل کسب‌وکار داشتند. علاوه بر این، قابلیت‌های پویا بر ناهمگونی تیم مدیریت ارشد تأثیر مثبت و معناداری داشت، اما تأثیر فشارهای نهادی بر ناهمگونی تیم مدیریت ارشد معنادار نبود. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که کسب‌وکارهای خانوادگی برای بهبود نوآوری در مدل کسب‌وکار خود باید بر توسعه قابلیت‌های پویا تمرکز کرده و از تیم‌های مدیریتی متنوع بهره بگیرند. همچنین، سیاست‌گذاران و مدیران این کسب‌وکارها باید به نقش محرک فشارهای نهادی در شکل‌گیری نوآوری توجه داشته باشند و زمینه‌های قانونی و نهادی لازم برای ارتقاء نوآوری را فراهم نمایند.

https://www.qjimdo.ir/article_242327_f7761aaec7605616baffa6a79dc1c1a2.pdf