دانشگاه هوایی شهید ستاری- دانشکده مدیریت مدیریت نوآوری در سازمان های دفاعی 2676-7112 9 2 2026 06 22 Do Stakeholder Pressures Drive Petrochemical Companies Toward Sustainable Innovation? آیا فشار ذینفعان، شرکت های پتروشیمی را به نوآوری پایدار هدایت می کند؟ 245760 10.22034/qjimdo.2026.528639.1754 FA محمدجواد نائیجی استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران 0000-0002-9998-6919 فاطمه جعفریان دانشجوی دکتری کارآفرینی، دانشکده کارآفرینی دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2025 06 06 Purpose: The petrochemical industry is considered one of the major contributors to environmental pollution due to its high-energy consumption and greenhouse gas emissions. In recent years, with increasing environmental awareness and stricter sustainability regulations, petrochemical companies have been under growing pressure to reduce the negative impact of their activities on the environment. In this regard, the study examines the impact of regulatory pressure and customer pressure on sustainable innovation in petrochemical companies and analyzes the mediating role of opportunity recognition and exploitation. <br>Methodology: This research is quantitative in terms of data, and descriptive-correlational in terms of research design. The statistical population of the research consists of manufacturing and service companies active in the petrochemical industry. After distributing questionnaires, 336 questionnaires from 288 companies were returned. Structural equation modeling (SEM) and PLS software were used for data analysis and hypothesis testing.<br>Findings: The results indicate that regulatory pressure has a direct and significant effect on sustainable innovation. Companies facing stricter regulations are more inclined to invest in green technologies and develop environmentally friendly products. Moreover, customer pressure plays an important role in encouraging firms to adopt sustainable innovation strategies, as growing demand for eco-friendly products and social responsibility drives companies toward sustainable innovation.<br>Conclution: government can encourage companies to adopt sustainable innovations by offering financial incentives and facilitating R&D conditions. It's also suggested that petrochemical companies enhance their competitive advantage in global markets by utilizing strategies such as transparent environmental reporting, developing green technologies, and collaborating with innovators. زمینه و هدف: در سال‌های اخیر، با افزایش آگاهی‌های زیست‌محیطی و تشدید قوانین پایداری، شرکت‌های پتروشیمی تحت فشار فزاینده‌ای برای کاهش اثرات منفی فعالیت‌های خود بر محیط‌زیست قرار گرفته‌اند. در این راستا، پژوهش حاضر به بررسی تأثیر فشار قانونی و فشار مشتریان بر نوآوری پایدار در شرکت‌های پتروشیمی می‌پردازد. <br>روش‌شناسی: . این پژوهش از نظر ماهیت داده‌ها، کمی و از نظر طرح تحقیق و نحوه گردآوری داده‌ها، توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری پژوهش، شرکت‌های تولیدی و خدماتی فعال در صنعت پتروشیمی هستند که پس از توزیع پرسشنامه‌ها، 336 پرسشنامه از 288 شرکت بازگشت داده شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها و آزمون فرضیه‌ها از مدل معاملات ساختاری و نرم‌افزار PLS استفاده شده است.<br>یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که فشار قانونی تأثیر مستقیم و معناداری بر نوآوری پایدار دارد و شرکت‌هایی که با مقررات سخت‌گیرانه‌تری مواجه هستند، تمایل بیشتری به سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پایدار و توسعه محصولات دوستدار محیط زیست دارند. همچنین، فشار مشتریان نقش مهمی در ترغیب شرکت‌ها به اتخاذ استراتژی‌های نوآوری پایداری دارد، زیرا افزایش تقاضا برای محصولات سازگار با محیط زیست و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، شرکت‌ها را به سمت نوآوری پایدار سوق می‌دهد. <br>نتیجه‌گیری: دولت می‌تواند با ارائه مشوق‌های مالی و تسهیل شرایط تحقیق‌و‌توسعه، شرکت‌ها را به اتخاذ نوآوری‌های پایدار ترغیب کند. همچنین، پیشنهاد می‌شود شرکت‌های پتروشیمی با بهره‌گیری از استراتژی‌هایی مانند شفاف‌سازی گزارش‌های زیست‌محیطی، توسعه فناوری‌های سبز و همکاری با نوآفرینان، مزیت رقابتی خود را در بازارهای جهانی تقویت کنند. نتایج پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران در طراحی سازوکارهای مؤثرتر برای تشویق نوآوری‌های پایدار یاری برساند.