مدیریت نوآوری در سازمان های دفاعی

مدیریت نوآوری در سازمان های دفاعی

شناسایی و تعیین شاخص‌های علوم شالوده‌شکن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آینده‌پژوهی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران.
2 دانشیار دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران
10.22034/qjimdo.2025.492190.1723
چکیده
زمینه و هدف: علوم شالوده‌شکن به‌عنوان رویکردی نوظهور در مرزهای دانش، با توان ایجاد دگرگونی‌های بنیادین در الگوهای تولید علم، توسعه فناوری و ساختارهای اجتماعی، به یکی از محورهای اصلی تحولات آینده تبدیل شده‌اند. با وجود اهمیت راهبردی این علوم، فقدان چارچوبی نظام‌مند برای شناسایی و سنجش شاخص‌های آن‌ها، تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری مؤثر در این حوزه را با چالش مواجه ساخته است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تعیین شاخص‌های کلیدی علوم شالوده‌شکن انجام شده است تا زمینه لازم برای رصد تحولات آتی و هدایت سیاست‌گذاری‌های علمی و فناوری در راستای تحولات بنیادین فراهم گردد.
روش‌شناسی: روش پژوهش به‌صورت تحلیل مضمون است.  شاخص‌های شالوده‌شکنی از طریق تحلیل محتوای ۲۱ سند علمی و راهبردی مرتبط شناسایی شد. جامعه آماری پژوهش شامل اسناد معتبر علمی و راهبردی و نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام شد. ابزار گردآوری داده‌ها، اسناد و متون معتبر بود و داده‌ها با استفاده از روش کیفی تحلیل شدند. این تحلیل در چند مرحله و به‌صورت کدگذاری و دسته‌بندی شاخص‌ها صورت گرفت.
یافته‌ها: ۱۱۰ شاخص شالوده‌شکنی شناسایی در قالب 44 مولفه و  ۱۲ بعد اصلی شامل ابعاد اقتصادی، صنعتی، دفاعی، اجتماعی، و نوآورانه طبقه‌بندی شدند. یافته‌ها نشان داد که شاخص‌های شالوده‌شکن توانایی ایجاد تغییرات بنیادی در ساختارهای علمی و فناورانه، و تسهیل مسیرهای جدید در تحقیق و توسعه را دارند.
نتیجه‌گیری: علوم شالوده‌شکن از طریق مجموعه‌ای چندبعدی از شاخص‌ها، ظرفیت بالایی برای ایجاد دگرگونی‌های بنیادین در نظام علم، فناوری و نوآوری دارند. شناسایی و طبقه‌بندی ابعاد و شاخص‌ها نشان می‌دهد که شالوده‌شکنی پدیده‌ای تک‌بعدی نبوده و ابعاد اقتصادی، صنعتی، دفاعی، اجتماعی و نوآورانه را به‌صورت هم‌زمان تحت تأثیر قرار می‌دهد. این نتایج بیانگر آن است که بهره‌گیری هدفمند از شاخص‌های شناسایی‌شده می‌تواند به‌عنوان مبنایی راهبردی برای هدایت سیاست‌گذاری علمی و فناورانه، تقویت مسیرهای نوین تحقیق و توسعه و مدیریت تحولات بنیادین آینده مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


Blind, K., Cuhls, K., & Grupp, H. (1999). Current Foresight Activities in Central Europe. Technological Forecasting and Social Change.
Christensen, C. M. (1997). The Innovator's Dilemma: When New Technologies Cause Great Firms to Fail. Harvard Business Review Press.
Christensen, C. M., McDonald, R., Altman, E. J., & Palmer, J. E. (2018). Disruptive Innovation: An Intellectual History and Directions for Future Research. Journal of Management Studies, 55(7). https://doi.org/10.1111/joms.12349
Khalil, T. (2003). Technology management: The frontier of success in competition and wealth creation (K. Bagheri & M. Malatparast, Trans.). Tehran: Payam-e Matn Publications.(In Persian).
Kozlov, M. (2023). “Disruptive” science has declined - and no one knows why. In Nature, Vol. 613, Issue 7943. https://doi.org/10.1038/d41586-022-04577-5
Mirshahvalayati, F. (2020). Technology foresight. Tehran: Educational and Research Institute of Defense Industries. .(In Persian).
Nazemi, A., & Ghadiri, R. (2007). Futures studies: From concept to implementation. Tehran: Ministry of Industries and Mines. .(In Persian).
Orsenigo, L. (2017). Industrial evolution and disruptive innovation: Theories, evidence and perspectives. In Digital Marketplaces Unleashed. https://doi.org/10.1007/978-3-662-49275-8_22
Orsenigo, L. (2017). Industrial Evolution and Disruptive Innovation. In Digital Marketplaces Unleashed.
Rust, R. (2023). Rebooting disruptive science: Exploring the challenges and potential solutions. European Journal of Clinical Investigation, 53(8). https://doi.org/10.1111/eci.13988.
Schelly, C. (2009). Disrupting Science: Social Movements, American Scientists, and the Politics of the Military, 1945–1975. The Social Science Journal, 46(1). https://doi.org/10.1016/j.soscij.2008.12.016.
Schelly, C. (2009). Disrupting Science: Social Movements, American Scientists, and the Politics of the Military, 1945–1975. Princeton Studies in Cultural Sociology.
Shang, T., Miao, X., & Abdul, W. (2019). A historical review and bibliometric analysis of disruptive innovation. International Journal of Innovation Science, 11(2). https://doi.org/10.1108/IJIS-05-2018-0056.