2
گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22034/qjimdo.2025.543049.1766
چکیده
پژوهش از نظر هدف، ماهیتی کاربردی دارد و در زمره مطالعات کیفی قرار میگیرد و از راهبرد نظریه داده بنیاد بهره گرفته شده است. جامعه آماری تحقیق را استادان فعال آموزش الکترونیکی دانشگاههای پیام نور تهران تشکیل میدهند و نمونهگیری تا مرحله اشباع نظری ادامه یافت که در نهایت به ۱۵ نفر محدود شد. انتخاب مشارکتکنندگان به روش نمونهگیری گلولهبرفی انجام شد. دادهها از طریق روشهای میدانی و کتابخانهای گردآوری گردید و ابزار اصلی جمعآوری اطلاعات، مصاحبه نیمهساختاریافته بود. تحلیل دادهها با استفاده از فرایند سهمرحلهای کدگذاری انجام گرفت که بر این اساس، عوامل علی در سه مقوله فرعی شامل الزامات دانشگاه، الزامات آموزشی و الزامات فناوری، پدیده محوری در سه مقوله فرعی شامل دانش، مهارت و نگرش، عوامل زمینهای شامل زیرساختهای فناورانه و شرایط ساختاری و کیفیت نهادی، عوامل مداخلهگر شامل فرهنگ دانشگاهی، مقررات آموزشی و شایستگیهای فردی دانشجویان و راهبردها شامل توسعه صلاحیتهای حرفهای اساتید متناسب با محیط یادگیری الکترونیکی، ارتقای زیرساختها و ابزارهای فناوری و آموزشی، پیاده سازی مدلهای یادگیری ترکیبی و خودراهبر توسط اساتید و تسهیل یادگیری سازمانی و اشتراک دانش میان اساتید و افزایش کارآمدی و اثربخشی آموزش الکترونیکی تقسیمبندی شدند. یافتههای پژوهش به ارائه الگویی جامع برای تربیت استاد در محیط یادگیری الکترونیکی منجر شد که ابعاد مختلف دانش، مهارت و نگرش حرفهای استادان را در تعامل با الزامات مختلف در بر میگیرد. این الگو میتواند بهعنوان مبنایی علمی و کاربردی برای طراحی برنامههای توانمندسازی اساتید، بهبود کیفیت تدریس در آموزش مجازی، و ارتقای اثربخشی نظام آموزش از راه دور مورد استفاده قرار گیرد.